Stel je voor. Twee beelden. Beide herkenbaar. Beide tegelijk.

Beeld één: een tankstation langs de snelweg. Iemand tankt, loopt naar binnen, pakt een koffie en een croissant, betaalt en rijdt door. Vijf minuten. Efficiënt. Op dat moment weet de exploitant: aan de liters die zojuist zijn getankt, is amper iets verdiend. Aan de koffie en de croissant wél.

Beeld twee: een treinstation in de ochtendspits. Een forens hapt zijn ontbijt bij de bakery, een ander loopt met een AH to go-tas naar het perron, een derde staat in de rij voor een specialty coffee. Vijf minuten. Efficiënt. En voor de exploitant van dat station is dit niet het bijproduct van de reizigersinfrastructuur — dit is de kern van het businessmodel.

Twee locaties. Twee contexten. Maar dezelfde economische logica. En dezelfde fundamentele transformatie. Onderweg is het nieuwe eten, drinken en winkelen — en de markt die daarbij hoort groeit harder dan de meeste partijen in de sector beseffen.

De markt van Petrol & On the Move staat aan de vooravond van een van de grootste verdienmodelwissels in haar geschiedenis. Niet vanuit een strategische keuze van de sector zelf — maar omdat de economische realiteit, het consumentengedrag en de technologische context dit gezamenlijk afdwingen. Wie dat begrijpt, ziet niet een sector onder druk. Maar een van de grootste groeimarkten in Nederlandse foodservice richting 2030.

Precies dit vraagstuk staat centraal tijdens de HOMiES Inspiratiemiddag op 30 juni in Deventer. Als content partner levert TIPPR Consultancy de strategische context voor die middag — en dit artikel is de inhoudelijke voorbereiding voor iedereen die erbij wil zijn.

Deze vijf inzichten vormen de rode draad van de HOMiES Inspiratiemiddag op 30 juni. Maar de echte waarde zit in de gesprekken die volgen — met de vier sprekers die dagelijks in dit speelveld opereren. Hieronder lees je de inhoudelijke onderbouwing van elk inzicht.

Het tankstation verdient niet aan tanken

De economie van een tankstation is al jaren een paradox. Brandstof domineert de omzet — op een grotere snelweglocatie is dat zo’n 70% van het totaal. Maar de brutomarge op brandstof is structureel laag, soms amper een paar cent per liter. De echte winstmotor zit in de shop, de koffie, de foodservice. Die vertegenwoordigt misschien 20 tot 25% van de omzet, maar het overgrote deel van de daadwerkelijke marge.

Jarenlang kon dat model functioneren dankzij twee aanvullende pijlers: tabak en volume. Tabak bracht routine-traffic — niet om de marge, maar om de regelmaat. En volume compenseerde voor lage marges per liter. Maar beide pijlers verdwijnen. Tabaksverkoop bij tankstations is richting 2030 wettelijk afgebouwd. En de discussie over brandstofvolume in een elektrificerende markt schrijft zichzelf.

De actuele Circana-data maakt dit helder. De totale omzet inclusief tabak daalde in 2026 year-to-date met 6,8%. Maar excl. tabak groeide de sector in MAT P4 2026 nog steeds met +3,3%. De daling is een tabakseffect, geen foodserviceprobleem — en dat onderscheid is strategisch cruciaal. Precies dit spanningsveld — schaalvergroting, merkconsistentie en formulekeuzes — staat centraal in de HOMiES-sessie van 30 juni.

Bron: Circana petrol-omzetmonitor P4 2026, via M2M / Rien de Koning, mei 2026

EV verandert wachttijd in bestedingstijd

Elektrificatie versnelt de transformatie op een manier die de meeste operators nog niet volledig in hun businessmodel hebben verwerkt. Traditioneel tanken duurt 2 tot 5 minuten. EV-laden duurt gemiddeld 15 tot 30 minuten — en bij langere ritten vaak meer. Die extra verblijfsduur is geen operationeel ongemak. Het is commerciële ruimte.

Een exploitant die wachttijd omzet in bestedingstijd — via een goede espresso, een verse lunch, comfortabele zitplekken of een werkplek — verdient structureel meer per bezoeker, zonder dat er één extra auto voor de pomp hoeft te staan. BP Pulse en Fastned begrijpen dit al: beide investeren expliciet in hospitality op hun laadlocaties. Dat is geen service verlenen. Dat is strategie.

Het station is geen overstapplek meer

Terwijl de petrolsector haar verdienmodel herbouwt, ondergaat de on-the-move markt een minstens zo fundamentele transformatie — alleen vanuit een andere startpositie.

Treinstations, luchthavens, metrohubs en andere mobiliteitsknooppunten waren decennialang ontworpen met één doel: mensen zo efficiënt mogelijk van A naar B krijgen. Retail was ondersteunend. Food was functioneel. Maar die logica kantelt.

NS Stations verwerkt dagelijks circa 2,4 miljoen reizigersbewegingen via meer dan 400 stationslocaties. Dat maakt stations niet alleen infrastructuur — het maakt ze tot één van de grootste dagelijkse consumptiekanalen van Nederland. De forens van 2026 koopt zijn ontbijt op het station. Zijn lunch neemt hij mee in de trein. Op de terugweg pakt hij een maaltijdsalade of een kant-en-klaarmaaltijd voor vanavond.

De Dinner Hub: de meest onderschatte trend

Van alle ontwikkelingen in stationsretail is de groei van avondconsumptie het meest onderbenut door leveranciers. Reizigers kopen onderweg naar huis steeds vaker hun avondmaaltijd: warme grab & go, verse maaltijdsalades, ready meals, gemaksproducten. Hybride werken versnelt dit — minder keer koken, meer behoefte aan snelle oplossingen voor vanavond. Stationsretail verschuift daarmee van ochtend- en lunchkanaal naar een all-day consumptieformat.

NS Leiden Centraal: de blauwdruk voor 2030

De testwinkel van NS op Leiden Centraal is niet zomaar een experiment. Het is de meest concrete indicator van waar de hele on-the-move markt naartoe beweegt. NS gebruikt deze locatie als live laboratorium: hoe ziet stationsretail er in 2030 uit, met minder personeel, minder waste en hogere kwaliteit? Ze testen self-service retail, centrale bake-off productie, zelftap voor dranken en slimmer voorraadbeheer. Retail als logistiek vraagstuk — dat is precies waar de hele markt naartoe beweegt.

Europese voorlopers bevestigen dat dit model schaalbaar is. Zürich HB, St. Pancras in Londen en Gare du Nord in Parijs tonen dat de stap van transitpunt naar premium consumptiebestemming commercieel aantrekkelijk en herhaalbaar is.

Twee werelden, één economische logica

Petrol en On the Move lijken op het eerste gezicht fundamenteel verschillend. Het ene draait om auto’s en brandstof, het andere om treinen en reizigers. Maar wie de economische logica blootlegt, ziet precies dezelfde beweging.

In beide gevallen verschuift de centrale KPI van doorstroom naar waarde per bezoekmoment. En in beide gevallen is de winnende leverancier degene die het beste aansluit op het consumptiemoment van die locatie, dat dagdeel, die reiziger.

Wat de marktcijfers bevestigen

De FSIN Beleidsmonitor 2025–2035 bevestigt dat dit geen optimistisch toekomstscenario is maar een structurele marktbeweging. De markt voor gemak onderweg verdubbelt van 3,1 naar 6,2 miljard euro. Consumptie onderweg als geheel groeit met bijna 87%. En het dominante aankoopmotief van de Nederlandse foodconsument verschuift van routine naar gemak — met een groei van 66,7% richting 2035.

Bron: FSIN Beleidsmonitor 2025–2035, Foodstep / Circana / CBS / Roamler, december 2025

No Waste = More Profit

Er is één inzicht dat zowel in petrol als on-the-move te weinig aandacht krijgt: de grootste winst richting 2030 zit niet alleen aan de omzetkant. Ze zit ook — en misschien wel meer — aan de efficiëntiekant.

Personeelskosten stijgen. Energie wordt duurder. Logistieke kosten nemen toe. Tegelijkertijd verwacht de consument steeds meer kwaliteit, versheid en snelheid. Die combinatie dwingt operators tot een fundamenteel andere aanpak: niet harder werken, maar slimmer organiseren.

De grootste verborgen verspilling in dit kanaal zit niet in weggegooid voedsel. Ze zit in lage conversie — mensen die tanken of instappen maar niet kopen. In verkeerd assortiment met te weinig rotatie. In te veel leveringen van te veel leveranciers. En in slechte forecasting, die zowel te veel voorraad als structurele out-of-stock veroorzaakt. Een verbetering van 1% in conversie levert direct margewinst. Minder waste verhoogt de brutomarge direct.

Wees erbij op 30 juni in Deventer

Of je nu actief bent in petrol, in stationsretail of in de bredere on-the-move markt — de spelregel is dezelfde. Niet productdenken, maar momentdenken. Niet schapruimte willen, maar ecosysteemwaarde bieden.

De forens die ’s ochtends op het station staat heeft één minuut om te beslissen. De EV-rijder die 20 minuten wacht heeft ruimte voor een echte stop. De reiziger die ’s avonds naar huis gaat wil een oplossing voor vanavond. Drie momenten. Drie compleet verschillende behoeften. Drie kansen voor de leverancier die begrijpt dat het onderweg-moment leidend is.

De markt voor gemak onderweg verdubbelt richting 2035. De petrolsector bouwt haar verdienmodel om. Treinstations transformeren naar dagelijkse consumptiebestemmingen. Dat zijn geen trends die je kunt afwachten. Dat is de markt die nu wordt gebouwd — en waar de winnende posities nu worden ingenomen.

Op 30 juni tijdens de HOMiES Inspiratiemiddag in De Zwarte Silo in Deventer ga ik, Colin Westerwoudt, met vier sprekers uit de praktijk in gesprek over precies deze vragen. Niet in een theoretische setting — maar met mensen die dit dagelijks leven. Wat werkt? Waar schuurt het? En welke keuzes bepalen de positie van morgen?

TIPPR Consultancy is content partner van deze HOMiES-sessie. Dit artikel is onze bijdrage aan de inhoudelijke voorbereiding. Het volledige Insight Report — met alle data, marktcases en strategische vertaling — is beschikbaar via tippr.nl/petrol-rapport.

± 2.000 woorden  ·  Auteur: Colin Westerwoudt, TIPPR Consultancy  ·  Partner van HOMiES Inspiratiemiddag 30 juni 2026
Bronnen: Circana P4 2026 (M2M/Rien de Koning), FSIN Beleidsmonitor 2035, ABN Amro april 2026, NS Stations, BOVAG, TIPPR Consultancy